Eski Hatay Milletvekili Züheyir Amber, Türkiye’de sağlık hizmetlerinin işleyişine ilişkin değerlendirmelerinde randevu sıkıntısından artan tedavi maliyetlerine, sağlıkta şiddetten hekim göçüne kadar birçok soruna dikkat çekerek kapsamlı düzenleme yapılması gerektiğini vurguladı.
2002 yılında CHP’den Hatay Milletvekili seçilen, 2005-2009 yılları arasında ise Anavatan Partisi Hatay Milletvekilliği görevinde bulunan Züheyir Amber, Türkiye’nin sağlık sisteminde yaşanan sorunlara ilişkin kapsamlı değerlendirmelerde bulundu. Sağlık hizmetlerine erişim, hastanelerdeki yoğunluk, vatandaşların artan sağlık giderleri ve sağlık çalışanlarının çalışma koşullarını ele alan Amber, mevcut sorunların geçici uygulamalarla değil, yapısal reformlarla çözülebileceğini ifade etti.
Sağlık sisteminin başarısının yalnızca hastane ve personel sayısıyla ölçülemeyeceğine işaret eden Amber, vatandaşların nitelikli sağlık hizmetine zamanında ulaşabilmesi, sağlık çalışanlarının güvenli ve uygun koşullarda görev yapabilmesi ve kamu kaynaklarının verimli kullanılması gerektiğini belirtti.
RANDEVU SORUNU SADECE KAPASİTE ARTIRARAK ÇÖZÜLEMEZ
Sağlık sisteminde en fazla tartışılan konuların başında gelen Merkezi Hekim Randevu Sistemi’ndeki (MHRS) yoğunluğa dikkat çeken Amber, özellikle bazı branşlarda yaşanan randevu sıkıntısının sağlık hizmetlerinin işleyişini olumsuz etkilediğini değerlendirdi.
Hekimlerin daha fazla hastaya bakabilmesi amacıyla muayene sürelerinin kısaltılmasının doğru bir çözüm olmadığını savunan Amber, sağlıklı teşhis ve tedavi için hekimlerin hastalarına yeterli zaman ayırabilmesi gerektiğini vurguladı.
Aile hekimliği sisteminin güçlendirilmesinin önemine de değinen Amber, birinci basamak sağlık hizmetleri ile devlet ve üniversite hastaneleri arasındaki sevk mekanizmasının daha etkin çalışması gerektiğini ifade etti. Hastaların doğrudan büyük hastanelere yönelmesinin yoğunluğu artırdığını belirten Amber, doğru hastanın doğru sağlık kuruluşuna yönlendirilmesinin hem hizmet kalitesini yükselteceğini hem de hastanelerdeki iş yükünü azaltacağını kaydetti.
SAĞLIK GİDERLERİ VATANDAŞIN BÜTÇESİNİ ZORLUYOR
Amber’in üzerinde durduğu bir diğer önemli konu ise sağlık hizmetlerinin vatandaşlara getirdiği ekonomik yük oldu. İlaç fiyat farkları, muayene katılım payları, özel hastanelerde alınan ilave ücretler ve bazı tedavi giderlerinin özellikle dar gelirli aileleri zorladığına dikkat çekti.
Sağlık hizmetlerine erişimin gelir düzeyine göre farklılaşmaması gerektiğini belirten Amber, sosyal devlet anlayışının gereği olarak vatandaşların ekonomik durumları nedeniyle tedaviden uzak kalmamasının önemini vurguladı.
TÜİK verilerinde de sağlık harcamalarının hane bütçeleri üzerindeki etkisinin görüldüğünü belirten değerlendirmelerde, 2025 yılı araştırmasına göre hanelerin yüzde 56,3’ünün doktor muayene ve tedavi giderlerini ekonomik yük olarak gördüğü bilgisi öne çıktı. En düşük gelir grubundaki hanelerde bu oranın yüzde 62,9’a ulaşması ise gelir eşitsizliğinin sağlık hizmetlerine erişimdeki etkisini ortaya koydu.
SAĞLIK ÇALIŞANLARININ DAĞILIMI VE ÇALIŞMA KOŞULLARI
Sağlık hizmetlerinin temel gücünün insan kaynağı olduğunu belirten Amber, hekim ve hemşire sayısının yanı sıra personelin ülke genelindeki dağılımının da önem taşıdığını ifade etti.
Bazı bölgelerde uzman hekim ve sağlık personeli ihtiyacının yeterince karşılanamadığına işaret eden Amber, istihdam planlamasının nüfus yoğunluğu, bölgesel ihtiyaçlar ve hastalık yükü dikkate alınarak yapılmasını önerdi.
OECD verilerinde Türkiye’nin hekim ve hemşire sayısı bakımından örgüt ortalamasının gerisinde bulunduğuna dikkat çeken Amber, sağlık personelinin iş yükünün azaltılması ve çalışma koşullarının iyileştirilmesi gerektiğini kaydetti.
SAĞLIKTA ŞİDDET VE BEYİN GÖÇÜNE KARŞI ÖNLEM
Sağlık çalışanlarının yurt dışına yönelmesinin önemli bir sorun haline geldiğini belirten Amber, hekim göçünün yalnızca ekonomik nedenlerle açıklanamayacağını ifade etti.
Mesleki güvenlik, çalışma ortamı, kariyer olanakları, bilimsel araştırma imkânları ve mesleki saygınlığın da bu süreçte belirleyici olduğunu vurgulayan Amber, sağlıkta şiddetin önlenmesi için daha güçlü güvenlik tedbirleri alınması gerektiğini dile getirdi.
Uzun nöbetler, yoğun hasta yükü ve performansa dayalı ödeme sisteminin yeniden ele alınmasını isteyen Amber, sağlık çalışanlarının ücret ve emeklilik hakları arasında daha dengeli bir yapı kurulmasını önerdi.
Nitelikli sağlık personelinin Türkiye’de kalmasını sağlamak için yalnızca maaş artışının yeterli olmayacağını belirten Amber; liyakat esaslı akademik yapılanma, güvenli çalışma ortamı, bilimsel araştırma olanakları ve yurt dışında çalışan uzmanların Türkiye’ye dönüşünü kolaylaştıracak politikaların hayata geçirilmesi gerektiğini savundu.
KAMU KAYNAKLARINDA ŞEFFAFLIK VE ETKİN DENETİM
Sağlık sisteminin yönetiminde mali disiplin ve denetimin önemine de değinen Amber, hastane bütçeleri, tıbbi malzeme alımları, hizmet satın almaları ve döner sermaye uygulamalarının şeffaf biçimde yürütülmesi gerektiğini belirtti.
Hastanelerin başarısının yalnızca muayene ve işlem sayılarıyla ölçülmemesi gerektiğini ifade eden Amber, hasta memnuniyeti, tedavi sonuçları ve hizmet kalitesinin de değerlendirme kriterleri arasında yer almasını istedi.
Üniversite hastanelerinin finansman sorunlarına dikkat çeken Amber, SGK’nın geri ödeme bedelleri ile sağlık kuruluşlarının gerçek maliyetleri arasındaki farkın yeniden değerlendirilmesi gerektiğini kaydetti. Şehir hastanelerinin kamu-özel işbirliği modeli kapsamında oluşturduğu uzun vadeli mali yükümlülüklerin de ayrıntılı biçimde incelenmesini önerdi.
İLAÇ VE TIBBİ TEKNOLOJİDE YERLİ ÜRETİM VURGUSU
Türkiye’nin sağlık alanında dışa bağımlılığını azaltmasının stratejik önem taşıdığını belirten Amber, özellikle yenilikçi ilaçlar, biyoteknolojik ürünler ve ileri tıbbi cihazların geliştirilmesine daha fazla kaynak ayrılması gerektiğini ifade etti.
İlaç üretiminde mevcut kapasitenin önemli olduğunu ancak kutu bazındaki yerli üretim oranının tek başına yeterli bir gösterge sayılamayacağını belirten Amber, yüksek katma değerli ürün geliştirme, patent üretimi ve bilimsel araştırmaların desteklenmesini önerdi.
Üniversiteler ile ilaç sanayisi arasındaki işbirliğinin artırılması gerektiğine dikkat çeken Amber, yerli sağlık teknolojilerinin geliştirilmesinin hem ekonomik hem de stratejik açıdan önemli olduğunu vurguladı.
SAĞLIK EĞİTİMİNDE NİTELİK ÖN PLANDA OLMALI
Tıp fakültelerindeki öğrenci kontenjanlarının eğitim altyapısı ve öğretim üyesi sayısıyla uyumlu belirlenmesi gerektiğini savunan Amber, hekim yetiştirmenin yalnızca öğrenci sayısını artırmakla mümkün olmayacağını belirtti.
Uygulamalı eğitimin güçlendirilmesi, akademik liyakatin korunması ve üniversitelerde bilimsel araştırmalara daha fazla kaynak ayrılması gerektiğini ifade eden Amber, yurt dışında çalışan akademisyen ve uzmanların Türkiye’deki bilimsel çalışmalara katılabileceği modellerin geliştirilmesini de önerdi.
Geleneksel ve tamamlayıcı tıp uygulamalarının ise bilimsel kanıt, hasta güvenliği ve etkin denetim çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çeken Amber, bu yöntemlerin modern tıbbi tedavilerin yerine kullanılmasının doğurabileceği risklere karşı uyarıda bulundu.
“SAĞLIKTA KALİTE VE ERİŞİLEBİLİRLİK BİRLİKTE SAĞLANMALI”
Türkiye’nin geniş bir sağlık hizmeti ağına ve yüksek kapsama oranına sahip olmasının önemli olduğunu belirten Amber, buna karşın randevu sıkıntısı, sağlık personelinin yetersiz dağılımı, artan tedavi giderleri ve hekim göçü gibi sorunların görmezden gelinemeyeceğini değerlendirdi.
Sağlık sisteminin geleceği için koruyucu sağlık hizmetlerinin güçlendirilmesi, aile hekimliğinin etkinleştirilmesi, sağlık çalışanlarının özlük haklarının iyileştirilmesi, kamu kaynaklarının şeffaf kullanılması ve bilimsel araştırmaların desteklenmesi gerektiğini vurgulayan Amber’in değerlendirmeleri, sağlık alanında kapsamlı bir reform ihtiyacını yeniden gündeme taşıdı.