Antakya Doğa Sanat ve Turizm Derneği Başkanı Dr. Biyolog Samim Kayıkçı, Hatay’ın doğal zenginlikleri arasında önemli bir yere sahip olan Hambeles bitkisinin bilimsel özelliklerini, sağlık alanındaki geleneksel kullanımını ve kültürel değerini anlattı. Kayıkçı, yüzyıllardır Hatay’da hem sofralarda hem de geleneksel yaşamın içerisinde yer alan Hambeles’in korunması ve tanıtılmasının önemine dikkat çekti.
Hatay’ın sahip olduğu zengin bitki çeşitliliği içerisinde kendine özgü bir yere sahip olan Hambeles, yalnızca meyvesiyle değil, geçmişten günümüze uzanan kültürel mirasıyla da dikkat çekiyor. Bilimsel adı Myrtus communis L. olan ve Mersin, Murt, Reyhan isimleriyle de bilinen bu özel bitki, güzel kokulu yaprakları, beyaz çiçekleri ve yenilebilir meyveleriyle tanınıyor.
Antakya Doğa Sanat ve Turizm Derneği Başkanı Dr. Biyolog Samim Kayıkçı, Hambeles hakkında hazırladığı bilgilendirme yazısında bitkinin botanik özelliklerinden kimyasal içeriğine, geleneksel kullanım alanlarından Hatay kültüründeki yerine kadar önemli bilgiler paylaştı.
DOĞAL ANTİOKSİDAN KAYNAĞI
Hambeles’in yaz aylarında beyaz çiçekler açan, herdem yeşil ve çok yıllık bir çalı türü olduğunu belirten Kayıkçı, bitkinin doğal ortamda yetişen siyah meyvelerinin oldukça kekremsi bir tada sahip olduğunu, kültür formlarında ise beyaz renkli ve daha az kekremsi meyvelerin bulunduğunu ifade etti.
Genellikle yaban mersiniyle karıştırılan Hambeles’in hem meyveleri için yetiştirildiğini hem de süs bitkisi olarak kullanıldığını kaydeden Kayıkçı, özellikle siyah meyvelerinin yüksek miktarda antioksidan içerdiğini vurguladı. Potasyum bakımından zengin olan bitkinin magnezyum, fosfor, sodyum ve demir gibi mineralleri de bünyesinde barındırdığını belirtti.
GELENEKSEL TIPTA YÜZYILLARDIR KULLANILIYOR
Hambeles’in geçmişten günümüze ilaç, kozmetik ve gıda sektörlerinde kendine yer bulduğunu aktaran Kayıkçı, bitkinin dünyanın farklı coğrafyalarında geleneksel halk hekimliğinde de kullanıldığını bildirdi.
Cezayir, Fas ve Etiyopya gibi ülkelerde yapraklarından hazırlanan çeşitli karışımların farklı rahatsızlıklar için geleneksel olarak kullanıldığını belirten Kayıkçı, Türkiye’de de Kaz Dağları’ndan Antalya’ya, Manisa’dan Denizli’ye kadar farklı bölgelerde Hambeles’in yaprak ve meyvelerinden çeşitli amaçlarla yararlanıldığını kaydetti.
HATAY’DA SADECE BİR BİTKİ DEĞİL, KÜLTÜREL MİRAS
Hambeles’in Hatay için taşıdığı değerin yalnızca botanik özellikleri ve meyveleriyle sınırlı olmadığını vurgulayan Kayıkçı, bitkinin kentte önemli geleneksel uygulamaların da bir parçası olduğunu ifade etti.
Hatay’da Hambeles, Mersin, Murt ve Reyhan isimleriyle bilinen bitkinin yapraklı dallarının dini bayramlarda mezarlara bırakıldığını belirten Kayıkçı, özellikle Reyhan yaprağının yöreye özgü geleneksel bir uygulama olan “Reyhanlama” ritüelinde önemli bir yere sahip olduğunu dile getirdi.
Farklı bitkilerin bir araya getirilmesiyle hazırlanan karışımın yeni doğan çocuklara sağlıklı olmaları temennisiyle uygulandığını aktaran Kayıkçı, Hambeles’in bu geleneğin temel bileşenlerinden biri olduğunu kaydetti.
Hatay’da meyvelerinin geleneksel olarak kolesterol ve diyabetle ilişkilendirilen amaçlarla tüketildiğini, yapraklarının ise geçmişten günümüze çeşitli halk uygulamalarında değerlendirildiğini belirten Kayıkçı, bitkinin yöre insanının yaşamında köklü bir yere sahip olduğunu ifade etti.
VAKIFLI’DAN SARDUNYA’YA UZANAN LEZZET
Hambeles’in Hatay mutfağı ve kültüründeki ilginç kullanım alanlarından birinin de likör üretimi olduğunu belirten Kayıkçı, Samandağ ilçesine bağlı Vakıflı Mahallesi'nde bitkinin meyvelerinden “Hambeles Likörü” yapıldığını aktardı.
Hambeles’in yalnızca Hatay’a özgü bir gelenek olmadığını da hatırlatan Kayıkçı, İtalya’nın Sardunya Adası’nda da bitkinin yaprak ve meyvelerinden “Mirto Rosso” ve “Mirto Bianco” adıyla bilinen iki ünlü likörün üretildiğini belirtti.
DOĞAL ZENGİNLİKLERİMİZİ TANITMALIYIZ
Hambeles’in Hatay’ın hem doğal hem de kültürel zenginliklerini temsil eden özel bir değer olduğunu vurgulayan Dr. Biyolog Samim Kayıkçı, bu türlerin tanınmasının, korunmasının ve sahip oldukları potansiyelin değerlendirilmesinin önemine dikkat çekti.
Kayıkçı, doğal ve kültürel mirasın gelecek kuşaklara aktarılmasının yanı sıra bu zenginliklerin Hatay’ın ve ülkemizin kalkınmasına katkı sağlayacak şekilde değerlendirilmesinin büyük önem taşıdığını ifade etti.
Hatay’ın doğasında yetişen, sofralarında lezzete, geleneklerinde ise anlamlı bir yere sahip olan Hambeles, kentin keşfedilmeyi ve tanıtılmayı bekleyen değerleri arasında yer alıyor.
